Bodźce w rynkach, firmach i rządach

Acemoglu, Kremer i Mian analizują coś fundamentalnego: jak różne typy organizacji — rynki, firmy prywatne, instytucje rządowe — kształtują bodźce działających w nich ludzi. To teoria, która wyjaśnia, dlaczego ta sama osoba zachowuje się inaczej jako przedsiębiorca, menedżer korporacji i urzędnik. Nie zmienia się człowiek, lecz struktura, w której działa.

Struktura własności ustawia bodźce

Autorzy pokazują, że forma własności i mechanizmy kontroli decydują o tym, na czym opłaca się skupić. W firmie prywatnej bodźce prowadzą ku efektywności i zyskowi; w instytucji rządowej — ku realizacji celów politycznych i unikaniu ryzyka. To nie kwestia moralności, lecz projektu instytucjonalnego. Prywatyzacja działa, bo przenosi firmę z jednego zestawu bodźców do drugiego.

Wniosek dla sektora SSP

Ta praca dostarcza teoretycznego zaplecza dla intuicji, że spółka Skarbu Państwa „z natury” funkcjonuje inaczej niż prywatna. Menedżer SSP działa w strukturze rządowych bodźców, więc — racjonalnie — realizuje cele polityczne, a nie rynkowe. Dla Polski wniosek jest jasny: nie da się „naprawić” bodźców w SSP bez zmiany własności, bo to sama struktura własności je wyznacza. Apele o lepsze zarządzanie bez prywatyzacji ignorują tę podstawową prawdę.

Źródło: Incentives in markets, firms and governments, Acemoglu, Kremer, Mian (2008) · ← wróć do: Analizy: świat i teoria