Chwytająca ręka: gdy państwo bierze zamiast dawać

W „The Grabbing Hand” Andrei Shleifer przedstawia kompleksową teorię patologii państwa — w kontrze do smithowskiej „niewidzialnej ręki” rynku. Jego „chwytająca ręka” to państwo, które zamiast tworzyć warunki dla gospodarki, wykorzystuje swoją pozycję do przejmowania rent: przez korupcję, nadmierną regulację i wykorzystywanie przedsiębiorstw państwowych do celów politycznych.

Katalog patologii i ich leczenie

Shleifer systematyzuje sposoby, w jakie interwencjonizm szkodzi: urzędnik handluje pozwoleniami, regulacja chroni ustosunkowanych, a państwowa firma staje się narzędziem polityki. Ale książka nie jest tylko diagnozą — proponuje też „kuracje”. Najważniejsza z nich to ograniczenie zakresu, w którym państwo może sięgać po cudze: mniej państwowej własności i mniej uznaniowych regulacji to mniej okazji dla „chwytającej ręki”.

Podsumowanie dla polskiej debaty o SSP

To dobra klamra dla całego działu analiz. Shleifer pokazuje, że w wielu przypadkach nawet niedoskonały rynek prywatny działa lepiej niż państwo podatne na przejęcie przez grupy interesu. Dla Polski, z rozbudowanym sektorem spółek Skarbu Państwa, „chwytająca ręka” to nie abstrakcja, lecz realne ryzyko: każda państwowa firma to potencjalne narzędzie w rękach władzy. Prywatyzacja, przejrzystość i ograniczenie uznaniowości to nie ideologia, lecz konkretne lekarstwo na patologie, które Shleifer opisuje.

Źródło: The Grabbing Hand, Andrei Shleifer (2002) · ← wróć do: Analizy: świat i teoria