Kulturowe aspekty transformacji: instytucje to nie tylko przepisy

W tym tekście Jacek Kochanowicz tłumaczy, dlaczego skopiowanie zachodnich ustaw i struktur własnościowych nie gwarantuje zachodnich wyników. Instytucje to nie tylko formalne reguły, lecz także normy, nawyki i zaufanie — „miękka” tkanka, której nie da się uchwalić w Sejmie. To ona decyduje, czy prawo jest przestrzegane, czy tylko zapisane.

Zaufanie jako infrastruktura rynku

Rynek to sieć umów zawieranych między obcymi ludźmi. Tam, gdzie panuje wysokie zaufanie, transakcje są tańsze, a przedsiębiorczość rozkwita; tam, gdzie go brak, każdy chroni się przed każdym, mnożą się zabezpieczenia i koszty. Kochanowicz pokazuje, że różnice kulturowe częściowo tłumaczą, dlaczego identyczne programy prywatyzacji dały różne rezultaty w Polsce, Rosji czy Czechach.

Wniosek dla polityki wobec SSP

Przekaz jest zniuansowany, ale praktyczny: reformy własnościowe trzeba prowadzić przejrzyście, bo to buduje zaufanie, a zaufanie utrwala reformy. Nieprzejrzysta prywatyzacja — jak i nieprzejrzyste zarządzanie spółkami Skarbu Państwa — niszczy kapitał społeczny i podsyca cynizm. Kochanowicz uczy, że gospodarka rynkowa to nie tylko kwestia własności, ale i kultury, którą trzeba pielęgnować dekadami.

Źródło: Kulturowe aspekty transformacji — J. Kochanowicz (ISP) · ← wróć do: Rozmowy o prywatyzacji