Masowa prywatyzacja: sprawiedliwie, ale czy skutecznie?

Eksperci Banku Światowego porównują programy masowej prywatyzacji — czeską prywatyzację kuponową, polski Powszechny Program Prywatyzacji i rosyjskie vouchery. Idea była szlachetna: rozdać własność państwową obywatelom, by transformacja była „sprawiedliwa”. Autorzy sprawdzają, czy ta sprawiedliwość przełożyła się na efektywne struktury własnościowe.

Problem rozproszonego akcjonariatu

Wniosek jest trzeźwy: bez dodatkowych mechanizmów koncentracji własności i nadzoru korporacyjnego masowa prywatyzacja często prowadziła do rozproszenia akcjonariatu tak wielkiego, że nikt realnie nie kontrolował zarządów. Miliony drobnych właścicieli to na papierze demokracja właścicielska, w praktyce — brak właściciela, który by pilnował firmy. Sprawiedliwość dystrybucji nie zastąpiła skuteczności nadzoru.

Wniosek dla giełdowej „Prywatyzacji 2.0”

To ostrzeżenie brzmi aktualnie przy planach wprowadzania spółek Skarbu Państwa na giełdę. Szeroka, „ludowa” oferta publiczna wygląda atrakcyjnie politycznie, ale jeśli państwo zachowa pakiet kontrolny albo akcjonariat będzie zbyt rozproszony, realna kontrola pozostanie przy zarządzie i ministrze. Historia masowej prywatyzacji uczy, że liczy się nie liczba akcjonariuszy, lecz to, czy ktokolwiek naprawdę odpowiada za firmę.

Źródło: Mass privatization in transition economies (World Bank) · ← wróć do: Analizy: Polska i CEE