Politycy i firmy: anatomia niezdrowego związku

Shleifer i Vishny budują model przetargów między politykami a menedżerami firm państwowych, który tłumaczy wiele powtarzalnych zjawisk. Subsydia dla nierentownych spółek i łapówki od menedżerów dla polityków nie są w tym modelu wypadkiem przy pracy — wynikają naturalnie z samej relacji. Gdy polityk kontroluje firmę, a menedżer chce spokoju i wpływów, wymiana przysług jest niemal nieunikniona.

Dlaczego komercjalizacja i prywatyzacja pomagają

Autorzy używają modelu, by pokazać, jak zerwać ten układ. Komercjalizacja i prywatyzacja podnoszą koszt politycznej ingerencji: gdy firma jest prywatna, wymuszenie na niej nieefektywnych decyzji wymaga jawnych subsydiów, które trudniej ukryć i utrzymać. To odcina naturalny kanał wymiany przysług między władzą a zarządem i wymusza efektywną restrukturyzację.

Lustro dla polskiego sektora SSP

Trudno o trafniejszy opis mechanizmu, który napędza sektor spółek Skarbu Państwa: politycy obsadzają zarządy, zarządy realizują polityczne cele, a w zamian liczą na przychylność i stanowiska. Shleifer i Vishny pokazują, że to nie kwestia charakterów, lecz struktury. Dla Polski wniosek jest jasny: dopóki firma jest państwowa, przetarg polityk–menedżer będzie trwał. Prywatyzacja nie jest atakiem na ludzi, lecz demontażem szkodliwego mechanizmu.

Źródło: Politicians and Firms, Shleifer & Vishny (QJE, 1994) · ← wróć do: Analizy: świat i teoria