Prywatyzacja kuponowa: logika rozdawania majątku

Dlaczego rozsądni ekonomiści doradzali rozdawanie państwowego majątku za darmo? Boycko, Shleifer i Vishny tłumaczą to w modelu prywatyzacji kuponowej. Ich argument nie jest naiwnie egalitarny, lecz strategiczny: w warunkach transformacji bezpłatna dystrybucja własności bywa politycznie konieczna i ekonomicznie uzasadniona, bo pozwala przeprowadzić reformę szybko i nieodwracalnie.

Szybkość i nieodwracalność ważniejsze niż optymalność

Autorzy przyznają, że prywatyzacja kuponowa nie tworzy optymalnych struktur własnościowych — rozprasza akcjonariat i osłabia nadzór. Ale w ich modelu liczy się coś ważniejszego: szybkie i nieodwracalne odebranie kontroli państwu, zanim przeciwnicy reform zdążą je zablokować. Lepszy niedoskonały kapitalizm, który przetrwa, niż idealny plan, który nigdy nie wejdzie w życie.

Niuans dla polskiej debaty

To ważny głos, bo pokazuje, że nawet zwolennicy rynku uznają kompromisy. Prywatyzacja kuponowa była narzędziem czasu wielkiego przełomu, gdy głównym ryzykiem był powrót komunizmu. Polska nie jest już w takim momencie — ma sprawną giełdę i instytucje, więc może prywatyzować SSP starannie, metodami, które tworzą realnych właścicieli. Teoria kuponowa uczy pokory wobec wyborów lat 90., ale nie jest wymówką dla dzisiejszej bezczynności.

Źródło: Voucher Privatization, Boycko, Shleifer, Vishny (1994) · ← wróć do: Analizy: Polska i CEE